Koszt budowy Rail Baltica w ciągu 7 lat wzrósł ponad dwukrotnie

Koszt budowy Rail Baltica w ciągu 7 lat wzrósł ponad dwukrotnie

15 czerwca 2024 | Źródło: Rail Baltica /Kurier Kolejowy
PODZIEL SIĘ

Wyniki zaktualizowanej analizy kosztów i korzyści sugerują, że Rail Baltica jest ekonomicznie opłacalna i oczekuje się, że wygeneruje wzrost PKB od 0,5 do 0,7%, przyczyniając się do wzrostu PKB państw bałtyckich o 15,5 do 23,5 mld EUR, co jest uważane za korzyści pośrednie, a dodatkowo przyniesie bezpośrednie korzyści gospodarcze netto w wysokości 6,6 mld EUR. Powiązane szersze korzyści ekonomiczne obejmują mobilność wojskową, zrównoważony rozwój środowiska, równość społeczną, synergie korytarzy i wpływ na łańcuch dostaw.

 

Koszt budowy Rail Baltica w ciągu 7 lat wzrósł ponad dwukrotnie
Fot. Rail Baltica

 

Projekt przeszedł znaczącą ewolucję od czasu poprzedniej analizy kosztów i korzyści w 2017 r., na co wpływ miały zarówno czynniki zewnętrzne, jak i wewnętrzne. Koszt realizacji pierwszego etapu projektu, którego celem jest budowa operacyjnej linii Rail Baltica przez trzy kraje bałtyckie łączącej się z Polską do 2030 r., szacuje się na 15,3 mld EUR.

Wartości analizy kosztów i korzyści Rail Baltica z 2017 r. zostały skorygowane o inflację w latach 2017-2022, biorąc pod uwagę stopę inflacji wynoszącą 40% w krajach bałtyckich w tym okresie. Wzrost kosztów przypisuje się również następującym czynnikom: 31% wzrostu wynikało z wyższych prognoz kosztów w związku ze zwiększeniem zakresu projektu w latach 2017-2023, który obejmował dodatkowe regionalne połączenia mobilności, zmiany standardów technicznych zgodnie z ujednoliconymi wytycznymi projektowymi oraz poprawę bezpieczeństwa i wydajności. 51% wzrostu wynikało z dokładniejszych danych dotyczących kosztów ze względu na postęp w projektowaniu z poziomu inżynierii wartości do projektu głównego. 18% wynikało z dodatkowych wymagań zewnętrznych i czynników, takich jak wymagania stron trzecich, różne instytucjonalne przepisy techniczne, specyfikacje techniczne interoperacyjności i inne zmiany. Biorąc pod uwagę 40% inflację, czynniki kosztotwórcze dodałyby odpowiednio 19% za zmiany zakresu, 30% za nieprzewidziane wydatki i zaawansowanie projektu oraz 11% za dodatkowe wymagania zewnętrzne.

Zgodnie z analizą kosztów i korzyści, koszt Rail Baltica szacowany jest na 26 mln EUR za kilometr. Badania wykazały, że w przypadku podobnych projektów kolei dużych prędkości w Europie średni koszt kilometra wynosi 24 mln EUR i może osiągnąć nawet 35 mln EUR za kilometr.

Kluczowe wyniki badania szacują, że transport pasażerski wygeneruje 80% korzyści płynących z projektu Rail Baltica, przy czym poprawa stanu środowiska naturalnego wyniesie 14%, a transport towarowy - 5%. Projekt zintegruje region bałtycki z europejską siecią kolejową, zwiększając wzrost PKB o 0,5-0,7 punktu procentowego rocznie. Kluczowe czynniki wzrostu obejmują wzrost wartości gruntów, turystykę, rozwój nowych przedsiębiorstw, wydajność pracy, konkurencyjność i rozwój obszarów miejskich. Szacuje się, że do 2046 r. Rail Baltica obsłuży 51,7 mln podróży pasażerskich i 10,9 mln ton ładunków.

Rail Baltica wspiera przepływy handlowe dotknięte wydarzeniami geopolitycznymi, takimi jak wojna Rosji z Ukrainą, i pomaga w odbudowie Ukrainy. Zwiększa bezpieczeństwo energetyczne poprzez przejście z paliw kopalnych na energię odnawialną, zmniejszając zużycie o 1,5-3,3% i wspierając zerową emisję netto do 2050 roku. Projekt poprawia również bezpieczeństwo środowiska i ruchu drogowego poprzez zmniejszenie zanieczyszczenia i ryzyka wypadków. Promuje rozwój gospodarczy i wspiera cele transportowe UE poprzez integrację globalnych łańcuchów dostaw, ułatwianie przepływu towarów na rynki międzynarodowe i budowanie odporności regionu bałtyckiego. Projekt zwiększy równość społeczną poprzez zapewnienie przystępnego cenowo transportu dla 351 000 mieszkańców o niskich dochodach oraz wysokiej jakości usług kolejowych dla 59 000 pasażerów o ograniczonej mobilności. Rail Baltica zwiększa regionalną obronność i bezpieczeństwo poprzez zapewnienie unijnej infrastruktury o standardowym rozstawie szyn 1435 mm dla pasażerów, transportu towarowego i mobilności wojskowej. Poprawia logistykę wojskową, zwiększa przepustowość infrastruktury ruchu i zapewnia kompatybilność z siecią kolejową 1435 mm.

Osiągnięcie pełnego zakresu projektu Rail Baltica ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia szerszych korzyści społeczno-gospodarczych na poziomie UE, krajów bałtyckich i krajowym. Uznaje się jednak, że etapowa realizacja globalnego projektu Rail Baltica do 2030 r. i później wymaga ustalenia priorytetów w realizacji projektu. Pierwsza faza ma zostać ukończona do 2030 r., zgodnie z harmonogramem określonym w rozporządzeniu TEN-T i ma na celu ustanowienie korytarza linii dużych prędkości między granicą Polski a Tallinem do 2030 roku. Korytarz ten połączy polską granicę z dwutorową linią kolejową i będzie przebiegał na północ, obejmując odcinki jednotorowe zbudowane na nasypie dwutorowym na Łotwie i w Estonii. Pierwsza faza jest podzielona na odcinki operacyjne, z których każdy jest zdolny do niezależnego wprowadzenia usług. Druga faza projektu, która przewiduje wdrożenie pełnego zakresu projektu po 2030 r., jest uzależniona od dostępności finansowania i według szacunków może wynieść do 23,8 mld EUR. Etap ten jest niezbędny do pełnego wykorzystania potencjału społeczno-gospodarczego korytarza Rail Baltica.

Postępy projektu i finansowanie

Po pomyślnym złożeniu wniosku do najnowszego zaproszenia do składania wniosków w ramach instrumentu "Łącząc Europę" (CEF) w 2023 r., projekt zapewnił wspólne zaangażowanie finansowe, przy czym 85% finansowania zapewniły fundusze UE o łącznej wartości 2,7 mld EUR, uzupełnione przez budżety państwowe wnoszące do 15%. RB Rail AS złożyła wniosek o ponad 2 mld EUR w konkursie CEF 10 na początku 2024 roku. Finansowanie UE wykraczające poza te źródła będzie w dużej mierze zależeć od negocjacji w sprawie kolejnego budżetu UE.

W 2024 r. projekt Rail Baltica wszedł w kolejną fazę realizacji, a 15% głównej linii Rail Baltica ma być w budowie do końca roku.

  • W Estonii rozpoczęto budowę 21 km linii głównej, zamówienia na 50 km są na etapie finalizacji, a dodatkowe zamówienia na kolejne 30 km mają zostać uruchomione w 2024 roku. Dzięki temu do końca roku długość linii magistralnej objętej umowami na budowę wyniesie w Estonii 102 km.
  • Na Łotwie zawarto umowy na budowę ponad 200 km magistrali, trwają prace przygotowawcze na odcinku południowym, a rozpoczęcie budowy pierwszych 13 km planowane jest w nadchodzących miesiącach.
  • Na Litwie trwa budowa 29 km magistrali, a do końca roku planowane jest rozszerzenie budowy do odcinka o długości 70 km. Ponadto mają rozpocząć się procedury zamówień publicznych na budowę górnej części odcinka Kowno - Litwa - granica z Łotwą (168 km), a także zamówienia w trybie zaprojektuj i wybuduj dla oddzielnych obiektów na odcinku Kowno - Litwa - granica z Polską, mające na celu przyspieszenie realizacji budowy.
  • Dwa największe zamówienia, dotyczące elektryfikacji oraz projektowania i budowy systemu sterowania ruchem kolejowym, są zgodne z ogólnym harmonogramem projektu. Obecnie w rozwój projektu zaangażowanych jest ponad 300 lokalnych i międzynarodowych firm z całej Europy.

Wzrost budżetu projektu skłania do poszukiwania dodatkowych źródeł finansowania, które wcześniej opierały się na funduszach unijnych i budżetach krajowych. W związku z tym RB Rail AS, wraz ze stronami projektu, bada inne alternatywne strategie i źródła finansowania. Wszystkie podmioty zaangażowane w budowę Rail Baltica kontynuują współpracę, starając się znaleźć i wdrożyć optymalne rozwiązania w celu ukończenia tego połączenia kolejowego w najbardziej opłacalny sposób, spełniając wszystkie uzgodnione parametry interoperacyjności i w możliwie najkrótszym czasie. Analiza kosztów i korzyści została przeprowadzona przez spółkę joint venture Rail Baltica, RB Rail AS, we współpracy z zewnętrznymi międzynarodowymi konsultantami.