Parowóz Px48-1923 symbol miasta Zbąszynek pięknie odrestaurowany

Parowóz Px48-1923 symbol miasta Zbąszynek pięknie odrestaurowany

16 czerwca 2024 | Źródło: EN-MAR Marek Engel / Wikipedia/ Kurier Kolejowy
PODZIEL SIĘ

4 kwietnia 2024r. została podpisana umowa z firmą EN-MAR Marek Engel z Czerwieńska na odrestaurowanie zabytkowej lokomotywki wąskotorowej Px48-1923 stojącej w centrum Zbąszynka. 

 

Parowóz Px48-1923 symbol miasta Zbąszynek pięknie odrestaurowany
Fot. EN-MAR Marek Engel

 

Prace renowacyjne ruszyły z początkiem maja i trwaly ponad miesiąc ale dziś Px48-1923 wygląda jak po wyjeździe z fabryki.

 

Fot. EN-MAR Marek Engel 

 

Kocioł parowozu posiadał stalową skrzynię ogniową. Obsługa kotła wymagała kontrolowania i zapobiegania częstym stałym zmianom temperatury. Armatura przy kotle była znormalizowana, jaką stosowano w parowozach przemysłowych normalnotorowych typu Ferrum. Na walczaku kotła zamontowano dwie piasecznice we wspólnej obudowie ze zbieralnikiem pary. Podawały one piasek pod wszystkie koła napędne parowozu.

 

Fot. EN-MAR Marek Engel 

 

 

Podwozie parowozu miało ostoję belkową o grubości belek 60 mm, odsprężynowaną za pomocą płaskich resorów odgórnie w sposób kombinowany, z czterema punktami podparcia całej konstrukcji. Zestawy kołowe pierwszych trzech osi napędnych były sztywne, a koła drugiej osi miały zwężone obrzeża po 3 mm na stronę, natomiast czwarta oś napędna miała przesuw boczny po 15 mm na stronę, co umożliwiało swobodne pokonywanie łuków o promieniu 35 metrów.

Silniki parowe bliźniacze na parę przegrzaną napędzały poprzez jednoprowadnicowe krzyżulce i dość długie korbowody trzecią oś napędną. Suwaki tłoczkowe z wlotem pary wewnętrznym i długie trzony tłokowe przechodzące przez przednie pokrywy cylindrowe. Parowóz prowadził tender czteroosiowy oparty na wózkach Diamonda ze spawaną skrzynią wodną o pojemności 6 m³ i węglową na 4 tony węgla.

 

Fot. EN-MAR Marek Engel 

 

Dane techniczne 

 

Producent

  •  Fablok Chrzanów

Lata budowy

  • 1948 – 1955

Układ osi

  • D (0-4-0)

Masa pustego parowozu

  • 20 t

Masa służbowa

  • 22 t

Długość

  • 6998 mm

Długość z tendrem

  1. 12 826 mm

Szerokość

  • 2240 mm

Wysokość

  • 3060 mm

Rozstaw osi skrajnych

  • 950-950-1000 mm

Średnica kół napędnych

  • 750 mm

Napęd

  • Trakcja parowa

Typ tendra

  • Pt6x48

Ciśnienie w kotle

  • 13 at

Powierzchnia ogrzewalna kotła

  • 39,0 m²

Powierzchnia przegrzewacza

  • 15,5 m²

Powierzchnia rusztu

  • 1,47 m²

Średnica cylindra

  • 320 mm

Skok tłoka

  • 360 mm

Parametry eksploatacyjne

  • Moc znamionowa 180 KM

Maksymalna siła pociągowa

  • 4800 kg

Prędkość konstrukcyjna

  • do 45 km/h

Parametry użytkowe

  • Rozstaw szyn 750 mm, 760 mm (eksport), 762 mm (eksport), 785 mm, 1000 mm

 

Fot. EN-MAR Marek Engel 

 

Historia 

Parowoz został zbudowany na podstawie dokumentacji technicznej parowozu serii Wp29 (Px29), odnalezionej w 1943 przez pracownika Fabloku inż. K. Sieleckiego. Obydwa parowozy były do siebie bardzo zbliżone. Kocioł parowozu Px48 pozostał taki sam jak w parowozie Px29. Nowa dokumentacja techniczna została zatwierdzona w 1948 roku. Produkcję pierwszych parowozów rozpoczęto dopiero w 1950 roku z powodu otrzymania przez Fablok zamówień na parowozy tego typu przez koleje rumuńskie oraz jugosłowiańskie.

Do 1954 roku zbudowano łącznie 81 parowozów: 70 parowozów dla PKP, 5 parowozów dla kolei przemysłowych oraz 6 na eksport do Albanii oraz Chińskiej Republiki Ludowej. W 1955 roku, po wprowadzeniu zmian w dokumentacji konstrukcyjnej, wybudowano 37 parowozów (tzw. drugiego wykonania). Niektóre z nich były wyposażone w kotły wyprodukowanej w „Toruńskiej Fabryce Kotłów”. Kotły te były w znacznym stopniu spawane elektrycznie. Spośród wyprodukowanych 37 parowozów, 24 sztuki zakupiły PKP, a 13 sztuk koleje przemysłowe. Łącznie dla potrzeb PKP wyprodukowano 118 tych maszyn.

Px48 – „Koszalin Wąskotorowy”
Na początku lat 50. XX wieku ZNTK w Nowym Sączu przebudowały 17 tych maszyn do jazdy po torze o szerokości 1000 mm. Zapas 4 t węgla i 6 m³ wody umożliwiał prowadzenie składu o masie 300 t na trasie długości 65 km, bez potrzeby uzupełniania paliwa.

Cztery lokomotywy zostały zbudowane w 1952 roku na eksport do Chin (na tor 762 mm, z tego dwie następnie przekazane Albanii) i jedna do Albanii (tor 760 mm).  Ponadto na bazie Px48 opracowano zmienione wersje eksportowe na tor 760 mm: Duna dla Rumunii (10 sztuk, z dwuosiowym tendrem) i Sawa dla Jugosławii (10 sztuk, z trzyosiowym tendrem, następnie przejęte przez PKP jako seria Px49).

Parowozy Px48 rozpoczęto wycofywać około 1970 roku, kiedy to PKP wprowadziło na koleje wąskotorowe ciężkie lokomotywy spalinowe importowane z Rumunii (m.in. serii Lxd2 o mocy 450 KM). Parowozy Px48 sprzedawano do kolei przemysłowych oraz do innych krajów.

W 1990 roku dwa parowozy Px48 zostały sprzedane do Niemiec na kolej Brohltalbahn, gdzie używane były pod numerami V i VI, prowadząc pociągi muzealne Vulkan Express w rejonie Brohl (w 2010 r. były nieczynne).

Parowóz Px48-1783 posłużył do wykonania instalacji artystycznej pod nazwą „Wysiadać! Łódź Fabryczna” przez Piotra Janowskiego, artysty urodzonego w Łodzi, a zamieszkałego w Stanach Zjednoczonych na Florydzie. Parowóz został oklejony folią aluminiową i ustawiony w okresie od 10 grudnia 2016 do 9 kwietnia 2017 w Łodzi u zbiegu ulic Jana Kilińskiego i Romualda Traugutta z okazji otwarcia nowego dworca kolejowo-autobusowego Łódź Fabryczna.

 

Fot. EN-MAR Marek Engel