Izba Polska Azja mówi sektorowi kolejowemu: teraz czas na Azję Centralną i Uzbekistan

Izba Polska Azja mówi sektorowi kolejowemu: teraz czas na Azję Centralną i Uzbekistan

24 czerwca 2024 | Autor: Janusz Piechociński | Źródło: Kurier Kolejowy
PODZIEL SIĘ

W czasie misji gospodarczej do Uzbekistanu zorganizowane przez Izbę Przemysłowo-Handlową Polska-Azja odbyło się spotkanie przedstawicieli PKP Cargo z Zarzadem Kolei Uzbeckich. Uzbekistan i Azja Centralna, które w ciągu ostatnich lat rozwijały się prawie trzykrotnie szybciej niż średnia dla całego świata, szczególnie po ataku Rosji na Ukrainę, nie tylko znalazły się w centrum zainteresowania wielkich sąsiadów ale też i Unii Europejskiej.

 

Izba Polska Azja mówi sektorowi kolejowemu: teraz czas na Azję Centralną i Uzbekistan
Fot. Archiwum KK

 

Uzbekistan przyciągnął  22,4 mld dolarów inwestycji zagranicznych w 2023 r., a na wielkim Forum Inwestycyjnym w Taszkiencie 2-3 maja Prezydent Uzbekistanu zapowiedział kolejne 25 mld dolarów w 2024.

Sytuacja gospodarcza sprzyja szybkiemu rozwojowi sektora transportu towarowego w regionie. Eksperci przypisują 2-3-krotny wzrost rynku przewozów towarowych w Azji Środkowej w ciągu ostatniego roku rosnącemu znaczeniu tranzytowemu Kazachstanu, Republiki Kirgiskiej i Uzbekistanu w globalnych sieciach handlowych.

W Uzbekistanie międzynarodowy transport towarowy osiągnął w 2023 roku 59,2 mln ton a rola Kazachstanu jako transportowego hubu w relacjach międzynarodowych jeszcze bardziej wzrosła.

UE uważnie śledzi rozwój sytuacji w Azji Środkowej, wyraźnie zdając sobie sprawę, że większość przewozów towarowych ze Wschodu na Zachód będzie nadal odbywać się Szlakiem Północnym przez Rosję. Wojna na Ukrainie powoduje, że Europa koncentruje się na rozbudowie TITR (Transkaspijski Międzynarodowy Korytarz Transportowy inaczej zwany Korytarzem Środkowym), który ma przewozić do 120 000 kontenerów rocznie. Europejskie firmy Sektora TSL zwłaszcza niemieckie często funkcjonujące na rynkach Azji Centralnej dynamizują w nowej sytuacji swoja aktywność. Potwierdziła to zorganizowana przez Izby Niemieckie i Warszawską Izbę Gospodarczą z licznym udziałem firm członkowskich Izby Polska Azja ostatnia konferencja w Dreźnie

Proces wzrostu atrakcyjności transportowej Uzbekistanu wynika z aktywnej  polityki prezydenta Szawkata Mirzijojewa w zakresie rozwoju korytarzy transportowych, która rozszerzyła i zdywersyfikowała schematy przebiegających przez Uzbekistan międzynarodowych szlaków transportowych dla eksportu i importu towarów. W 2019 r. udział transportu, magazynowania, informacji i łączności w PKB republiki wyniósł 7 proc., w tym kolei - 0,83 proc., transportu samochodowego - 3,7 proc., transportu lotniczego - 0,46 proc. i rurociągów - 1,2 proc.

Proces ten poprzez nowe inwestycje i modernizacje jest konsekwentnie realizowany, czemu sprzyja proces dyplomatycznej, politycznej, infrastrukturalnej i gospodarczej współpracy Krajów Azji Centralnej z otoczeniem. W latach 2010-2020 długość eksploatacyjna kolei publicznych wzrosła o 580 km i na początku 2021 r. wyniosła ponad 5 tys. km. Kraj zrealizował największe w swojej historii projekty budowy kolei na trasach Uchkuduk-Nukus, Tashguzar-Boysun-Kumkurgan, Angren-Pap przez Przełęcz Kamczik, zapewniając bezpośredni dojazd koleją z wcześniej odizolowanych regionów do centralnej części kraju. Po raz pierwszy w regionie Azji Środkowej uruchomiono szybkie połączenie kolejowe na kierunkach Taszkent-Samarkanda, Taszkent-Karszi i Taszkent-Buchara.

 

Fot. Koleje Uzbeckie

 

2022 r. uruchomiono korytarz kolejowy Uzbekistan-Turkmenistan-Iran-Turcja o łącznej długości ponad 4 500 km. Korytarz ten stał się dla Uzbekistanu najkrótszą i najwygodniejszą drogą eksportu i importu z Turcją.

Oba kraje poszukują sposobów na stworzenie optymalnych warunków dla transportu ładunków przez port na Morzu Kaspijskim w mieście Turkmenbaszy. Trasa ta może być wykorzystana jako część trasy transnarodowej Chiny - Kirgistan - Uzbekistan - Turkmenistan - Azerbejdżan - Gruzja - Turcja - Europa.

Uzbekistan jest oddalony od międzynarodowych szlaków morskich terytoriami dwóch lub więcej państw dlatego transport jest kluczową branżą gospodarki a koszty transportu ładunków eksportowanych i importowanych kluczowym czynnikiem konkurencyjności. Tranzyt chińskich towarów do Europy przez Transkaspijski Międzynarodowy Szlak Transportowy (TITR) wzrósł ponad dwukrotnie w 5M24. Wolumen przesyłek morskich za pośrednictwem TITR wzrósł o 15%, informuje Ministerstwo Transportu Kazachstanu. Tranzyt ładunków kontenerowych z Chin do Europy wzrósł w tym okresie 3,4-krotnie.

Uzbekistan i Kazachstan zainwestują w Kolej Transafgańską, zgadzając się na utworzenie spółki joint venture w celu realizacji tej inicjatywy.

Ekonomiści uważają, że projekt, zaproponowany przez Uzbekistan w grudniu 2018 r., pobudzi gospodarkę Afganistanu. Jego celem jest przedłużenie afgańskiej sieci kolejowej z Mazar-e-Sharif do Kabulu, a następnie do prowincji Nangarhar.

Po uruchomieniu proponowana spółka joint venture zapewni terminale towarowe na granicy kazachsko-chińskiej oraz transport ładunków na trasie Chiny-Kazachstan-Uzbekistan, a także rozwój trasy transafgańskiej.

W listopadzie 2023 r. urzędnicy z departamentów kolejowych krajów zaangażowanych w międzynarodowy transport multimodalny i trasę tranzytową Azji Środkowej, Kaukazu Południowego i Anatolii (CASCA+) spotkali się w Aszchabadzie, aby rozwiązać problemy związane z ruchem towarowym.

Przedstawiciele Azerbejdżanu, Gruzji, Republiki Kirgiskiej, Turcji, Uzbekistanu i Turkmenistanu, wraz z firmami logistycznymi, spotkali się, aby omówić strategie zwiększenia efektywności korytarza. Od momentu powstania w 2019 roku trasa umożliwiła transport około 30 000 kontenerów.

Uczestnicy postawili sobie za cel zwiększenie transportu kontenerowego na tej trasie do 30 000 jednostek w bieżącym roku. Oczekuje się, że wzrost ten pobudzi dalszą działalność i poszerzy zakres transportu  towarów  zarówno korytarzami transportowymi Północ-Południe, jak i Wschód-Zachód.

Utworzona podczas spotkania szefów kolei państwowych w Taszkiencie trasa CASCA+ została rozszerzona przy udziale Turcji w grudniu 2021 r. Symbol "+" wskazuje na gotowość do przyjęcia nowych uczestników zainteresowanych skorzystaniem z trasy, z długoterminowymi aspiracjami do połączenia państw Azji Południowo-Wschodniej, zwłaszcza Chin, z Europą.

Kraje Azji Środkowej są gotowe na poważną transformację w swojej logistyce, ponieważ plany tworzenia nowych korytarzy transportowych nabierają tempa. Jednym z kluczowych z nich jest kolej Chiny-Kirgistan-Uzbekistan dla multimodalnego transportu towarowego, która będzie ważnym kamieniem milowym w rozwoju połączeń regionalnych i ułatwień w handlu.

W celu realizacji tej inicjatywy opracowywane są dwie dodatkowe ścieżki. Pierwsza trasa skierowana jest w stronę Europy, natomiast druga w kierunku południowym. Trasa na południe, rozpoczynająca się w Biszkeku przez punkt kontrolny Dostuk w obwodzie oszskim, będzie przebiegać przez Uzbekistan i Turkmenistan, a następnie przepłynie promem przez Morze Kaspijskie do portu Olya w obwodzie astrachańskim w Rosji. Tranzyt towarów z Uzbekistanu do Turkmenistanu będzie odbywał się przez uzbecki punkt graniczny Farap-Alyat, strategicznie ważny punkt w tym powstającym korytarzu transportowym.

Ostatnio Prezydent Szawkat Mirzijojew odwiedził fabrykę w Taszkiencie, gdzie przedstawiono plany budowy szybkiej kolei między Taszkientem a Chiwą. Projekt zakłada pozyskanie elektrycznego pociągu Hyundai Rotem zdolnego do osiągania prędkości do 250 kilometrów na godzinę, mieszczącego 351 pasażerów w 7 wagonach. Prezydent podkreślił potrzebę zmian projektowych w celu poprawy komfortu pasażerów i polecił im rozszerzenie elektryfikacji kolei.

Te właśnie działania i projekty omówiliśmy w dniu 20 czerwca kiedy  z wizytą w PKP S.A. przebywała delegacja Kolei Uzbeckich (Oʻzbekiston Temir Yoʻllari) z Zufarem G. Narzullayevem - prezesem zarządu spółki na czele. Zarząd PKP S.A. reprezentował Dariusz Grajda - członek zarządu spółki z dyrektorami odpowiedzialnymi za stosunki międzynarodowe i strategię rozwoju.  W spotkaniu uczestniczyli: Amirsaid Agzamkhodjaev, Ambasador Republiki Uzbekistanu w Rzeczypospolitej Polskiej, przedstawiciel Kolei Uzbeckich w Polsce i Szef Departamentu Ekonomicznego Ambasady. Zapowiedzieliśmy przygotowanie pełnej polskiej  oferty dla Kolei Uzbekistanu i przeprowadzenie przygotowanej przez Izbę Polska Azja misji polskich firm do Azji Centralnej.

Zainteresowanych złożeniem oferty prosimy o kontakt na info@polandasia.com

 

Janusz Piechociński

Prezes Izby Przemysłowo-Handlowej Polska-Azja