Żnińska Kolejka Wąskotorowa idealna na wakacyjną podróż

Żnińska Kolejka Wąskotorowa idealna na wakacyjną podróż

09 lipca 2024 | Źródło: Żnińska Kolei Wąskotorowa / Kurier Kolejowy
PODZIEL SIĘ

Żnińska Kolej Wąskotorowa jest chlubą województwa kujawsko-pomorskiego. Ma obecnie 12 km długości, 600-milimetrowy rozstaw szyn, a rozpoczęła swoją działalność w 1894 roku. 

 

Żnińska Kolejka Wąskotorowa idealna na wakacyjną podróż
Fot. Kurier Kolejowy

To Żnińska Kolej Wąskotorowa, z której może być dumna miejscowość Żnin, jak i województwo kujawsko-pomorskie. Powstała po to, aby łączyć Żnin z Wenecją, Biskupinem i Gąsawą. Obecnie działa jako atrakcja turystyczna. Dawniej była to funkcjonująca na pełną skalę kolejka wąskotorowa, z której chętnie korzystali okoliczni mieszkańcy. Ułatwiała transport z miejsca na miejsce, czyli spełniała funkcję standardowej linii kolejowej.

 

Fot. Kurier Kolejowy 

 

Historia powstania Żnińskiej Kolei Wąskotorowej 

Powstanie Żnińskiej Kolei Powiatowej wiąże się z rokiem 1894, kiedy to została ona zbudowana. Za jej twórcę uważa się niemieckie wojska kolejowe z Berlina, które przebywały na tych terenach. Dostali do wykonania zadanie: wybudować w pełni funkcjonującą, świetnie działającą kolej.

Początkowo, ciuchcia miała kursować do trzech miejscowości znajdujących się nieopodal Żnina. Przewidywano następujące połączenia:

  • Ośno przez Rydlewo, Wenecję, Biskupin, Grochowiska Księże, Rogowo i Rzym – cała trasa miała mieć 31,8 km. Pierwszy odcinek na linii Żnin-Rogowo otworzono 1 lipca 1894 roku. Natomiast pozostałą część trasy prowadzącą od Rogowa do Ośna 9 czerwca 1895 roku.
  • Ostrówce przez Rydlewo i Balczewo – trasa ciała łącznie 11,2 km. Pierwszy odcinek ze Żnina do Rydlewa otworzono 1 lipca 1894 roku i miał on 2,2 km. Kolejna trasa prowadząca z Rydlewa do Ostrówce miała 9 km i została uruchomiona 7 czerwca 1908 roku.
  • Trasa z Obiecanowa przez Bożejewiczki i Uścikowo miała 16 km i została uruchomiona 18 października 1911 roku.

Łącznie, ciuchcia pokonywała 80 km, z prędkością 20-25 km/h.

 

Fot. Kurier Kolejowy 

 

Żnińska Kolej Wąskotorowa – infrastruktura

Żnińska Kolej Powiatowa w czasach świetności miała na stanie 10 parowozów. Była jednym z największych pracodawców w regionie Pałuki, ponieważ zatrudniała kilkanaście osób.

Fot. Kurier Kolejowy 

 

Skąd pomysł na kolej wąskotorową?

Żnińskie tereny nie były łatwe pod względem prac inżynierskich, ze względu na dużą ilość jezior, wzgórz i terenów podmokłych. Takie ukształtowanie terenu nie umożliwiało budowy kolei normalnotorowej. Dlatego kolejka wąskotorowa była tu prawdziwym strzałem w dziesiątkę.

 

Fot. Kurier Kolejowy 

 

Dodatkową zaletą inwestycji były niskie koszty budowy oraz późniejszej eksploatacji. Nie było również żadnych problemów z przystosowaniem wąskich torów do ukształtowania terenu. Pagórkowate obszary zyskał więc sprawnie działającą kolej. Mieszkańcy nie nacieszyli się nią jednak zbyt długo. W 1938 roku zostało wycofane połączenie Rydlewo-Ostrówce. Zostało wznowione dopiero w 1943 roku.

Ciężkie czasy dla kolei wąskotorowej

PKP w czasach PRL postanowiło zlikwidować większość kolei wąskotorowych działających na terenie Polski. Niestety, nie ominęło to również Żnina. Od 1962 nie kursowały już żadne pasażerskie połączenia. Polskie Koleje Państwowe zdecydowały się na taki krok, ze względu na wzrastającą popularność ciężarówek i autobusów, a zmniejszającą się kolei. W 1972 roku rozpoczęła się kompleksowa likwidacja poprzez rozbiórkę 2 odcinków:

  • Sarbinowo-Ośno (5,7 km),
  • Obiecanowo-Żużoły (2 km).

W 1978 roku rozebrany został długi odcinek łączący Rydlewo i Ostrówce (9 km).

 

Fot. Kurier Kolejowy 

 

Prywatyzacja kolei wąskotorowej – współczesna działalność

Żnińska Kolej Powiatowa sp. z.o.o była do końca roku 2013 pod władzami Magna Polonia. Od 2014 roku Żnińska Kolej Powiatowa została połączona z Muzeum Ziemi Pałuckiej i tak powstała Żnińska Kolej Powiatowa oddział Muzeum Ziemi Pałuckiej. Uchwałą Rady Miejskiej w Żninie z dnia 30 kwietnia 2020 nazwa Żnińska Kolej Powiatowa została zmieniona na Żnińska Kolej Wąskotorowa. Więc już od 4 lat kolejka funkcjonuje jako Żnińska Kolej Wąskotorowa oddział Muzeum Ziemi Pałuckiej w Żninie.

 

Fot. Kurier Kolejowy 

 

Kolejka wąskotorowa jako atrakcja turystyczna

Od momentu rozpoczęcia działalności Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji, w 1972 roku, rozpoczęły się kursy turystyczne. PKP postanowiło uruchomić kilka połączeń:

  • Żnin-Wenecja-Biskupin-Gąsawa,
  • Żnin Wąskotorowy – Biskupin,
  • Żnin Wąskotorowy - Ośno Wąskotorowe,
  • Biskupin – Gąsawa,
  • Biskupin - Grochowiska Szlacheckie.

 

Fot. Kurier Kolejowy 

 

Żnińska Kolej Wąskotorowa – trzy funkcje

Do jakich celów wykorzystywana była w przeszłości i jest obecnie kolejka wąskotorowa ?

  • Przewóz towarów – kolejkę wykorzystywano do przewozu towarów do portu śródlądowego, który znajdował się w Ostrówcach. Linia działała nawet w czasach, gdy przewozy pasażerskie zostały czasowo zawieszone.
  • Transport pasażerski – podstawowa funkcja kolei, którą najbardziej doceniali okoliczni mieszkańcy. Mogli w komfortowych warunkach podróżować od miejscowości do miejscowości.
  • Transport turystyczny – współcześnie, Żnińska Kolej Powiatowa jest jedynie lokalną atrakcją, z której bardzo chętnie korzystają przybywający do Żnina turyści.

 

Fot. Zbigniew Tkaczyk